Voor de beste ervaring schakelt u JavaScript in en gebruikt u een moderne browser!
EN uva.nl
Bonger Instituut voor Criminologie


Bonger Instituut

Publicaties van het Bonger Instituut omvatten o.a. artikelen in internationale peer-reviewed tijdschriften, boekhoofdstukken en wetenschappelijke rapporten.

Recente publicaties

Cannabis festivals and their attendees in four European cities with different national cannabis policies

Purpose: The purpose of this paper is to: describe and contextualize the aims and distinctive and common characteristics of cannabis festivals in countries with different cannabis policies; assess characteristics of participants; identify reasons to attend cannabis festivals; explore to which extent cannabis festivals contribute to the social and cultural acceptance of cannabis, as perceived by attendees. Design/methodology/approach: The approach incorporates three methods of data collection in the research design; quantitative research among 1,355 participants, participant observation and interviews with the organizers. Findings: Cannabis festivals in Amsterdam, Berlin, Rome and Athens have common features but also maintain and reproduce local, social and cultural characteristics. Cannabis festivals, as well as their attendees, represent heterogeneous categories. The style of the festival – music festival or march combined with music – affects the main reason for attendance by the participants. In cannabis festivals more similar to music festivals the majority of the respondents attended for entertainment while at the cannabis festivals in the form of a march combined with music the majority attended for protest. Furthermore, increasing age, residency and the high frequency of cannabis use are factors that led the participants to attend for protest. Originality/value: The research on cannabis festivals is limited. This paper not only explores the aims of cannabis festivals in four capital cities of Europe and the characteristics of their attendees including motivations, but also offers interesting insights for understanding the ways in which political and social constructions like cannabis festivals shape attitudes, perception and behaviors around cannabis use.

Skliamis, K. & Korf, D.J. (2019). Cannabis festivals and their attendees in four European cities with different national cannabis policies, International Journal of Event and Festival Management.

Short- and long-term effects of digital prevention and treatment interventions for cannabis use reduction: A systematic review and meta-analysis

Background: Frequent Cannabis use has been linked to a variety of negative mental, physical, and social consequences. We assessed the effects of digital prevention and treatment interventions on Cannabis use reduction in comparison with control conditions.

Methods: Systematic review with two separate meta-analyses. Thirty randomized controlled trials met the inclusion criteria for the review, and 21 were included in the meta-analyses. Primary outcome was self-reported Cannabis use at post-treatment and follow-up. Hedges’s g was calculated for all comparisons with non-active control. Risk of bias was examined with the Cochrane risk-of-bias tool.

Results: The systematic review included 10 prevention interventions targeting 8138 participants (aged 12 to 20) and 20 treatment interventions targeting 5195 Cannabis users (aged 16 to 40). The meta-analyses showed significantly reduced Cannabis use at post-treatment in the prevention interventions (6 studies, N = 2564, g = 0.33; 95% CI 0.13 to 0.54, p =  0.001) and in the treatment interventions (17 comparisons, N = 3813, g = 0.12; 95% CI 0.02 to 0.22, p =  0.02) as compared with controls. The effects of prevention interventions were maintained at follow-ups of up to 12 months (5 comparisons, N = 2445, g = 0.22; 95% CI 0.12 to 0.33, p <  0.001) but were no longer statistically significant for treatment interventions.

Conclusions: Digital prevention and treatment interventions showed small, significant reduction effects on Cannabis use in diverse target populations at post-treatment compared to controls. For prevention interventions, the post-treatment effects were maintained at follow-up up to 12 months later.

Boumparis, N., Loheide-Niesmann, L., Blankers, M., Ebert, D., korf, D.J., D., Schaub, M., Spijkerman, R., Tait, R., J. and Riper, H. (2019) The short- and long-term effects of digital prevention and treatment interventions for cannabis use reduction: A systematic review and meta-analysis. Drug and Alcohol Dependence. 200, 82-94.

Cannabis Regulation in Europe: Country Report Netherlands

The Netherlands has long been considered a leader of progressive drug policy, but it is increasingly being left behind by policy innovations outside Europe. Nonetheless Dutch cities are leading the way towards more progressive and locally adapted cannabis policies. Produced as part of a the "New Approaches in Harm Reduction Policies and Practices" project, this Country Report seeks to understand the drivers of Dutch cannabis policy today, and the possibilities for its future. The project is a joint project of the Transnational Institute (TNI), based in the Netherlands ICEERS (Spain), Forum Droghe (Italy) and Diogenis (Greece).

Korf, D.J. (2019). Cannabis Regulation in Europe: Country Report Netherlands. Amsterdam: Transnational Institute.

How and Where to Find NPS Users: a Comparison of Methods in a Cross-National Survey Among Three Groups of Current Users of New Psychoactive Substances in Europe

Use of new psychoactive substances (NPS) across Europe remains a public health challenge. The study describes potentials and limitations of methods in a transnational survey of recent marginalised, nightlife and online community NPS users in Germany, Hungary, Ireland, the Netherlands, Poland and Portugal (n = 3023). In terms of demographic profile, drug use history and type of NPS, different methods reached different segments of the NPS-using population. Last year use of different NPS varied across countries and groups. Respondents used NPS in a variety of settings, with public spaces most common in the marginalised group. The study suggests that prevalence rates can reveal a picture of the NPS market that significantly deviates from what law enforcement seizures indicate. Outreach in nightlife settings and peer education are recommended to inform users about health risks and to improve access to drug services and care.

Korf, D. J., Benschop, A., Wernse, B., Kamphausen, G., Felvinczi, K., Dabrowska, K., Hernriques, S., Nabben, A. L. W. M., Wieczorek, L., Bujalski, M., Kalo, Z., Hearne, . E. & van Hout, M. C. (2019) International Journal of Mental Health and Addiction. () 1-18

Criminele samenwerkingsverbanden. Ontwikkelingen in aanpak en duiding van effectiviteit

Aanleiding voor dit onderzoek was de constatering dat de groei in het aantal aangepakte criminele samenwerkingsverbanden (csv’s) niet terug te zien was in de ontwikkeling van het aantal vrijheidsstraffen. Om de georganiseerde misdaad terug te dringen werd in 2012 tussen de (toen nog) Minister van Veiligheid en Justitie, de politie en het OM afgesproken dat er meer csv’s zouden moeten worden aangepakt: in 2014 twee keer zoveel als in 2009. Probleemstelling: Welke verklaring(en) ligt/liggen ten grondslag aan het achterblijven/ uitblijven van een stijging in het aantal strafopleggingen bij het aantal door het OM gerapporteerde aangepakte csv’s over de periode 2009-2015?

Korf, D.J., Luijk, S.J., Meijer, M.E. de (2019). Criminele samenwerkingsverbanden. Ontwikkelingen in aanpak en duiding van effectiviteit. Amsterdam: Rozenberg Publishers


Sharing, Group-Buying, Social Supply, Offline and Online Dealers: how Users in a Sample from Six European Countries Procure New Psychoactive Substances (NPS)

Given the multiple ways of regulations and market situations for new psychoactive substances (NPS), it is of interest how NPS users procure their drugs in different countries as well as in different user groups. Data comes from a face-to-face and online survey conducted in six EU countries, covering three groups of current (12-month) adult NPS users: (1) socially marginalized, (2) users in night life, and (3) users in online communities. While the supply situation differed considerably between countries, friends were the most prevalent source for buying, followed by online shops and private dealers. Marginalized users were more likely to buy from dealers, while online respondents showed the highest rates for buying online. While buying NPS from online or offline shops was relatively prevalent, we also found high rates for social supply and buying from dealers. A considerable part of this market may be classified as “social online supply,” with private suppliers procuring their drugs online. The market features among marginalized users resemble more those of illicit drug markets than those for other NPS users.

Wernse, B., Benschop, A., Kamphausen, G., van Hout, M. C., Henriques, S., Paula Silva, J., Dąbrowska, K., Wieczorek, L., Bujalski, M., Felvinczi, K., & Korf, D. J. (2018). Sharing, Group-Buying, Social Supply, Offline and Online Dealers: how Users in a Sample from Six European Countries Procure New Psychoactive Substances (NPS). International Journal of Mental Health and Addiction, 1-15.

Place, space and time in European drug use, markets and policy

Illegal drug use is common across Europe—and around the world. Drug use is accompanied by drug markets, which emerge and evolve as an inevitable response to demand. Drug policies are enacted in response to these, whether aimed at eliminating use and supply, or minimising the harms related to them. These are the core components of the ‘drug problem’. While the drug problem is a global phenomenon, the way its components manifest themselves vary widely. The prevalence of use of different drugs changes over time and across different places. The characteristics of drug cultures and drug markets differ by geographical, social and cultural context. Drug policies, while broadly governed by global drug treaties, are shaped by local and national politics and designed to respond to local and national concerns. Drug use, drug markets and drug policies are, ultimately, located in specific geographical, cultural and temporal contexts. As the drug problem varies across place, space and time, so understanding drug issues must take account of these dimensions. In this book, we bring together contributors from across Europe, each focussing on different aspects of the drug problem in different countries and different contexts. Each chapter contributes important knowledge about specific aspects and examples of the drug problem. Together, they provide even greater insights into the relationships between drug use, markets and policy, and their situation in place, space and time.

Potter, G.R., Fountain, J., and Korf, D.J. (eds). (2018) Place, space and time in European drug use, markets and policy. Lengerich: PABST Science Publishers.


Life history interviews are a commonly used method in qualitative drug research, but the use of timelines in these interviews remains limited. This chapter explores and discusses the use, pros and cons of timelines as a method employed in two qualitative studies on substance use trajectories. It shows how, by combining in-depth interviews and timelines, the interview can become an interactive analytical process in the search for relationships between life course/life events and patterns of substance use and non-use, and also the underlying processes of substance use pathways. Timelines can support memory recall for the interviewee, and, particularly in studies of drug use trajectories, they can enhance the researcher's understanding of the relationships between these trajectories and the life course more quickly and more deeply than if an interview alone is used.

Liebregts, N. (2018). Nuts and bolts of timelines in qualitative drug research. In: Potter, G.R., Fountain, J., and Korf, D.J. (eds). (2018) Place, space and time in European drug use, markets and policy. Lengerich: PABST Science Publishers.

Antenne Amsterdam 2017

In Antenne 2017 worden trends in het Amsterdamse uitgaansleven en de daarmee samenhangende ontwikkelingen in middelengebruik beschreven aan de hand van een panelstudie en een survey onder clubbers en festivalgangers. Het middelenrepertoire in de trendsettende netwerken en scenes van het uitgaanspanel kan aanzienlijk verschillen. Ecstasy is (na alcohol) het belangrijkste uitgaansmiddel. Het gebruik van stimulantia (ecstasy, cocaïne en amfetamine) is onderling inwisselbaar. De keuze voor een van deze middelen hangt samen met het (feest)moment en de setting. Ruim 600 uitgaanders (clubbers en festivalgangers) deden mee aan een survey. Tabak, alcohol, cannabis, lachgas en ecstasy zijn de middelen die zij het meest gebruiken. Cocaïne, amfetamine, ketamine, ghb en 4-fa worden ook gebruikt, maar wat minder. Onder uitgaanders is er een bescheiden belangstelling voor Nieuwe Psychoactieve Stoffen (NPS). Naast uitgaanders gaat Antenne 2017 over kwetsbare buurtjongeren in Amsterdamse volkswijken. Voor deze jongeren zijn vooral alcohol, cannabis en lachgas aantrekkelijke middelen.

Nabben, T., Luijk, S.J., & Korf, D.J. (2018) Antenne 2017.​ Trends in alcohol, tabak en drugs bij jonge Amsterdammers. Amsterdam: Rozenberg Publishers. 

Evaluatie Wet OM-afdoening

De Wet OM-afdoening geeft de officier van justitie de bevoegdheid om strafbeschikkingen uit te vaardigen in het geval van overtredingen en misdrijven die met maximaal zes jaar gevangenisstraf worden bestraft. De strafbeschikking wordt opgelegd zonder tussenkomst van de rechter. In opdracht van het ministerie van Veiligheid en Justitie voerde de afdeling Strafrecht in samenwerking met het Bonger Instituut een evaluatieonderzoek uit naar de Wet OM-afdoening. Het doel van de evaluatie was om te beschrijven of de wet conform de doelstellingen van de wetgever wordt uitgevoerd en welke knelpunten zich in de praktijk voordoen. Een belangrijk onderdeel van dit onderzoek bestond uit het krijgen van meer inzicht in de veronderstelde werking van de Wet OM-afdoening. Daarnaast is ook de daadwerkelijke werking van de wet onderzocht en is beoordeeld in hoeverre de praktijk afwijkt van de doelstellingen en de verwachtingen van de wetgever.


Abels, D., Benschop, A., Blom, T., Coster van Voorhout, J., Korf, D.J., Liebregts, N., & Vriend, K. (2018). Evaluatie Wet OM-Afdoening. Amsterdam: Rozenberg Publishers.

Antenne Gooi en Vechtstreek 2017

In 2017 is de methodiek van Antenne (die al vijfentwintig jaar in Amsterdam wordt gebruikt) voor het eerst ook toegepast in een andere regio, namelijk Gooi en Vechtstreek. Om zicht te krijgen op het gebruik van tabak, alcohol en andere drugs onder jongeren en jongvolwassenen in de regio is gebruikgemaakt van kwalitatieve en kwantitatieve methoden. Door middel van een focusgroep met professionals is een kwalitatieve inventarisatie gemaakt van het middelengebruik onder groepen jongeren in Gooi en Vechtstreek. Om precieze cijfers te kunnen leveren over het middelengebruik is een survey onder uitgaanders gehouden. Ook zijn gegevens van de drugstestservice van Jellinek Preventie Gooi en Vechtstreek geanalyseerd. Tabak, alcohol en cannabis zijn de middelen die uitgaanders het meest gebruiken. Het gebruik van ecstasy, amfetamine en cocaïne ligt een stuk lager. Voor, tijdens en na het uitgaan in de feestcafés en clubs wordt er vooral gedronken en gerookt.  


Luijk S.J., Nabben T. & Korf D.J. (2018) Antenne Gooi en Vechtstreek 2017. Het gebruik van alcohol, tabak en drugs onder jongeren en jongvolwassenen in de regio. Amsterdam: Bonger Instituut voor Criminologie.


Beklag over niet vervolgen: Hoe gaat het Openbaar Ministerie om met art. 12 Sv-zaken?

Een aangifte van een strafbaar feit door een burger leidt vaak niet tot een strafvervolging. De officier van justitie kan beslissen dat de zaak niet aan de rechter wordt voorgelegd, maar wordt geseponeerd. Tegen deze beslissing kan de belanghebbende zich op grond van artikel 12 Wetboek van Strafvordering beklagen bij het gerechtshof. Dit boek bevat een verslag van een onderzoek naar de praktijk van deze beklagprocedure en de kwaliteit van het werk van het Openbaar Ministerie. 
De centrale vraag in het onderzoek is of het werk van het Openbaar Ministerie in de beklagprocedure beantwoordt aan de kwaliteitseisen die daaraan mogen worden gesteld. Relevante informatie is verkregen door een kwantitatieve analyse van beklagzaken over de jaren 2010-2014, een uitvoerig dossieronderzoek en interviews met functionarissen die betrokken zijn bij de afhandeling van beklagzaken.

Benschop, A., Korf, D.J., De Meijer, M.E., Simmelink, J.B.H.M., Willemsen, A.W.A. (2018). Beklag over niet vervolgen: Hoe gaat het Openbaar Ministerie om met art. 12 Sv-zaken? Den Haag: Boom Juridisch.

Is te verwachten dat de strafbaarstelling van 4-FA van invloed is op gebruik?

Voor dit Bonger Bulletin onderzochten we in hoeverre legale status, prijs en beschikbaarheid een rol speelden in het gebruik van 4-FA voordat het middel in mei 2017 werd opgenomen in de Opiumwet.

Benschop, A. & Korf, D.J. (2018). Is te verwachten dat de strafbaarstelling van 4-FA van invloed is op gebruik? Amsterdam: Bonger Instituut.

Roes met een luchtje: Gebruik, gebruikers en markt van lachgas

In dit rapport wordt verslag gedaan van een nadere verkenning van lachgasgebruik in Nederland. Daarvoor is in 2017 onderzoek gedaan, deels kwalitatief (interviews met professionals en veldonderzoek onder gebruikers en naar de verkoop van lachgas) en deels kwantitatief (analyse van gegevens over lachgasgebruik uit recente surveys onder verschillende bevolkingsgroepen en een vervolgsurvey onder uitgaanders die lachgas gebruiken).

Nabben, T., Van der Pol, P. & Korf, D.J. (2017). Roes met een luchtje. Gebruik, gebruikers en markt van lachgas. Amsterdam: Rozenberg Publishers.

4-FA • 4-Fluoramfetamine: gebruikers en gebruik in beeld

4-Fluoramfetamine (4-FA) is een middel dat in korte tijd opkwam en veel stof deed opwaaien. Was ecstasy al jaren onbetwist nummer 1 van de uitgaansdrugs onder festival- en clubgangers, met het verschijnen van 4-FA op de Nederlandse drugsmarkt leek de concurrentie te zijn ingezet. Bestaande monitoringinstrumenten signaleerden in afgelopen jaren niet alleen een toenemende populariteit van 4-FA maar ook (in het kielzog hiervan) een toenemend aantal gezondheidsincidenten, die een opmaat waren voor een verbod op 25 mei 2017. Deze verkenning brengt het gebruik, de gebruikers en de ervaren gezondheidseffecten van 4-FA nader in beeld om preventie, beleid en onderzoek verder invulling te geven.

Van der Pol, P., Nijkamp, L., Nabben, T. & Van Laar, M. (2017). 4-FA. 4-Fluoramfetamine: gebruikers en gebruik in beeld. Utrecht/Amsterdam: Trimbos-instituut & Bonger Instituut voor Criminologie.

New Psychoactive Substances: transnational project on different user groups, user characteristics, extent and patterns of use, market dynamics, and best practices in prevention

Het eindverslag van de NPS-t studie geeft de resultaten weer van de survey onder meer dan 3.000 NPS-gebruikers uit 6 landen. Resultaten omvatten gebruikspatronen, gebruikersprofielen, aanschaf, marktdynamiek en preventie. Dit rapport belicht de verscheidenheid in typen NPS-gebruikers en tussen landen.

Benschop, A., Bujalski, M., Dabrowska, K., Demetrovics, Z., Egger, D., Felinczi, K., Henriques, S., Kalo, Z., Kamphausen, G., Korf, D.J., Nabben, T., Silva, J.P., Van Hout, M.C., Werse, B., Wells, J., Wieczorek, L. & Wouters, M. (2017). New Psychoactive Substances: transnational project on different user groups, user characteristics, extent and patterns of use, market dynamics, and best practices in prevention. NPS-transnational Project (HOME/2014/JDRU/AG/DRUG/7077).


An Exploratory Study of Cannabis Festivals and Their Attendees in Two European Cities: Amsterdam and Berlin

This study was designed to explore the nature and features of cannabis festivals, characteristics of festival participants, and reasons for attendance. A field study in two European cities (Amsterdam and Berlin) included participant observation at the festivals, interviews with local organizers, and a survey among festival attendees (n = 728). Both festivals had common features, but also showed distinct differences. At both festivals, nine out of 10 participants were current, often daily cannabis users. Participants were mainly young adults (mean = 26.2 years), but younger in Berlin than in Amsterdam. Common reasons for festival attendance were “protest/activism” and “entertainment.” Protest/activism was more likely in Berlin, among daily cannabis users, and participants aged 25+ years. Entertainment was more likely in Amsterdam, among non-daily cannabis users, and participants younger than 25 years. Although similar in political aim, cannabis festivals are characterized by distinctive local features, as well as differences in attendee profile and reasons for festival participation. Findings suggest that the latter differences are driven by differences in cannabis policy, with a stronger tendency towards protest/activism in countries with a less liberal, or more restrictive, cannabis policy. Future research should include more countries, representing a wider variation in cannabis policies.

Skliamis, K. & Korf, D.J. (2017). An Exploratory Study of Cannabis Festivals and Their Attendees in Two European Cities: Amsterdam and Berlin. Journal of Psychoactive Drugs 00(0): 1-9.

[DOI: 10.1080/02791072.2017.1380869] 


More Than Just “Pushing and Pulling”: Conceptualizing Identified Human Trafficking in the Netherlands

By tradition, the human trafficking discourse focuses on cross-border sex trafficking from impoverished countries to countries with a high standard of living. This article explores whether identified trafficking in the Netherlands corresponds to this. We introduce a model that identifies all possible trafficking situations, and with this, intends to prevent tunnel vision and identify blind spots. Subsequently, we analyze 768 trafficking cases identified by the Dutch Public Prosecution Service (2008-2012) and categorize each case according to our model: by form of exploitation and route of trafficking. The data show that (near-)domestic sex trafficking where victims are not pushed out of impoverished countries, but are recruited on native (or neighboring) soil, is the human trafficking situation most commonly identified.

Kragten-Heerdink, S.L.J., Dettmeijer-Vermeulen, C.E. & Korf, D.J. (2017). More Than Just “Pushing and Pulling”: Conceptualizing Identified Human Trafficking in the Netherlands. Crime & Delinquency 00(0): 1-25.

[DOI: 10.1177/0011128717728503]


Consequences of criminalisation: the Dutch khat market before and after the ban

Aims: To evaluate the consequences of criminalising khat, with a focus on the changes in law enforcement and the use, availability, price and quality of khat in the Netherlands. Methods: Mixed methods, including law enforcement data, expert interviews, focus group interviews with members of the Somali community, and a survey among 168 current (last month) khat users. Findings: Soon after the law changed (early in 2013), and khat had become an illicit drug, much of the khat imported from Africa was confiscated at Schiphol International Airport and users found it more difficult to obtain fresh khat leaves. About two years after the ban had been implemented, the price of fresh khat at user lavel had increased tenfold on average, and much of it was of poorer quality (e.g. sold in dried or powdered form). Conclusion: Criminalisation of khat in the Netherlands had substantial consequences for the distribution chain (transcontinental import by air) and there was a lach of alternative transportation routes that could supply users with fresh khat. It is highly likely that the total number of Somali khat users in the Netherlands dropped, but that the proportion of dependent and poor, "problem users" increased.

Nabben, T. & Korf, D.J. (2017) Consequences of criminalisation: the Dutch khat market before and after the ban. Drugs: Education, Prevention and Policy 24(4): 332-339.

[DOI: 10.1080/09687637.2017.1338669]



The European Society for Social Drug Research: a reflection on research trends over time

Korf, D.J., O'Gorman, A. & Werse, B. (2017) The European Society for Social Drug Research: a reflection on research trends over time. Drugs: Education, Prevention and Policy 24(4): 321-323.

[DOI: 10.1080/09687637.2017.1346061]


Het besloten club- en het ingezetenencriterium voor coffeeshops: Een natuurlijk experiment

In Nederland wordt de verkoop van cannabis in coffeeshops gedoogd als voldaan is aan bepaalde criteria. In 2012 kwamen er twee gedoogcriteria bij: het besloten club- en het ingezetenencriterium (de 'wietpas'). Gepland was een fasegewijze invoering: eerst in het zuiden, later in de rest van het land. Dit bood de mogelijkheid tot een natuurlijk experiment. In een experimentele groep van zeven gemeenten in het zuiden en een vergelijkingsgroep in de rest van het land zijn voor- en nametingen verricht van de ervaren overlast rond coffeeshops, het drugstoerisme, het aantal bezoeken aan coffeeshops en de omvang van de illegale gebruikersmarkt. Hierin traden na de implementatie van de nieuwe criteria substantiële veranderingen op in de experimentele groep. Initiële verschillen tussen de twee groepen en uiteenlopende lokale implementatie maakten het echter problematisch te concluderen dat dit effecten waren van de nieuwe criteria. In dit artikel wordt nu onderzocht of de gevonden veranderingen niet toch causaal toegeschreven kunnen worden aan de nieuwe criteria. De conclusie is dat de onderzoeksopzet dat ondanks de methodologische manco's toelaat en dat de veranderingen werden veroorzaakt door de nieuwe criteria.

Van Ooyen-Houben, M.M.J., Bieleman, B., Korf, D.J., De Witte, K. (2017) Het besloten club- en het ingezetenencriterium voor coffeeshops: Een natuurlijk experiment. Tijdschrift voor Criminologie 59(1-2): 10-29.

[DOI: 10.5553/TvC/0165182X2017059102002​]